JAPON ORDUSU HAVA KUVVETLERİ UÇAKLARI 
RENK VE BOYA KILAVUZU  

   
   2.Dünya Savaşı esnasında, Kraliyet Japon Hava Kuvvetleri, savaşın en canlı işaretlerinden bazılarını sergilemiştir. Göz alıcı Hinomaru (yükselen güneş), canlı ID şeritler, anakara savunma bantları ve Sentai (grup) armaları her birimin kendine has özelliklerinin tanınmasına yardımcı olmuştur.
   
   Japon Hava Kuvvetlerinin şatafatlı işaretlerinin ve fonksiyonel kamuflajlarının eşssiz kombinasyonu, renk şemalarının ne anlama geldiği konusunda merak uyandırmıştır.

RENK KRONOLOJİSİ

   1937'deki Çin-Japon ihtilafından önce, Japon Hava Kuvvetleri'nin çift kanatlı ve ilk tek kanatlı uçakları genel olarak light gray (bazan pale gray denir) ile boyanmıştır. Çin ile savaş patlak verdiğinde kapsayıcı light gray-green rengi ortaya çıktı ve bu renk sonunda savaş uçaklarının standart fabrika çıkış rengi oldu. Bununla birlikte daha etkin kamuflaj renklerine olan ihtiyaç da kendisini hissettirmiştir. Çin ve Mançurya üzerinde görev yapan çoğu bombardıman uçağının üst kısımları, parçalı olarak brown ve green ile kamufle edilmiştir. Light gray ve light gray-green renkleri ise avcı ve keşif uçaklarında yaygın olarak kalmıştır.
   Bu parçalı kamuflaj şeması 2. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarına kadar özellikle avcı uçaklarında devam etmiştir ama light gray-green rengi, 1942 yılına kadar standart fabrika çıkış rengi olarak kalmıştır. Bundan sonra birçok uçak metal renge bürünmüş ya da savaş Pasifik'teki ormanlara kaydıkça üst renk dark veya olive green kamuflajına bürünmüştür.
   Öncelikli eğitim uçakları tüm savaş boyunca orange-red olarak boyanmış, hem eğitim hem de önleme görevi yapan uçaklar ise light gray, light gray-green veya metal renkte kalmıştır. 1943 yılından sonra eğitim uçakları çoğunlukla metal veya orange-red üzerine dark veya olive green ile alacalandırılıp beneklenmiş kamuflajlı renklere bürünmüştür.
   Savaş esnasında kısımlara ayrılmış kamuflaj paternleri ve genel uygulama olan light gray/gray-green renkler aşamalı olarak ana rengin üzerine rastgele uygulanan brown veya green alacalı renk uygulamasıyla yer değiştirmiştir.
   1944 yılının sonlarına doğru Japon Kraliyet Hava Kuvvetleri anakara savunmasına döndüğünde dark green, gray ve khaki brown renklerinden oluşan tek renkli üst gövde boyamaları ortaya çıktı. Aynı zamanda genele uygulanmış dark green veya reddish brown örnekleri de mevcuttur. İronik olarak düşük görünümlülüğe sahip bu şemalar kamikaze ve avcı uçaklarını karakterize eden işaret, bant ve şeritlerle süslenip donatılmıştır.

GENELE UYGULANAN TEK RENK ŞEMASI

   4 temel kapsayıcı renk şeması vardı:
  
   1) Çin, Mançurya ve savaşın ilk yıllarında her yerde hizmet gören uçaklar kapsayıcı renk olarak light (pale) gray veya yaygın olarak kullanılan light gray-green ile boyanmışlardı: Ki-10 Perry, Ki-27 Nate, Ki-30 Ann, Ki-48 Lily ve Ki-50 Sonia.
   2) Kapsayıcı renk olarak orange-red ile boyanan siyah motor kapaklarınsa sahip eğitim uçakları. Tipik örnekleri: Ki-9 Spruce ve Ki-55 Ida.
   3) 1944 yılı ile birlikte düşük görünürlülüğe sahip black green ve red brown renkleri bazan kamikaze, avcı uçakları ve Ki-45 Nick ve Ki-46 Dinah gibi yüksek irtifa keşif uçaklarında kullanılmıştır.
   4) Bir kamuflaj rengi olmamakla birlikte 1945 yılında beyaz renk, müttefiklerin ateşkes şartlarına uymak için uçaklara acelece uygulanmıştır; aynı zamanda yeşil haç Hinomaru civarına uygulanmıştır.
    Ki-44 Tojo (87. Sentai) ve Ki-84 Frank (57. Özel Saldırı Birimi) uçaklarında olduğu gibi kapsayıcı bir siyah kullanıldığına dair kesin bir bilgi yok. Bu uçaklar muhtemelen black-green ile boyanmıştır.

KISIMLARA AYRILMIŞ RENK ŞEMASI

    1938 ve 1942 yılları arasında Çin şeması (bulut şeması) uçağın üst yüzeyine rastgele atılmış iki, üç veya dört renkten oluşuyordu. Bazan temel renk alanları tam boyanmayıp kamuflaj için bütünlenmiştir. Renkler dark ve medium brown, dark ve olive green'i içerir.
    Bazan renkler, uçakların uçtukları yer üzerindeki nehirleri taklit etmek için ince mavi hatlarla birbirinden ayrılmıştır. Bu tip şemaya örnek genellikle Ki-21 Sally ve Ki-15 Babs'da rastlanır. Savaşın sonuna doğru Ki-43 Oscar, Ki-48 Lily ve Ki-49 Helen'de olduğu gibi iki renkli şemalar (green ve brown) daha yaygındı.

BENEKLENDİRİLMİŞ KAMUFLAJ ŞEMASI

    Daha çok 1943 ve 1944 yıllarında ve savaşın her safhasında yaygın olarak mevcuttur. Bu şemanın özelliği rastgele, düzensiz uygulanmış büyük lekeler, şeritler ve karalamalar şeklinde olmasıdır. Bunlar el veya pistole ile uçağın ana rengi üzerine uygulanmıştır.
    Kamuflaj; Hinomaru, yürüme bantları, kanat ID şeritleri ve antiglare paneller hariç heryere uygulanmıştır. Bazan kanopi çerçevesinin de dahil edildiği görülmüştür. Uygulamalar gerçekten müthişti. Bazı örnekler gerçekten bir sanat eseriyken bazıları da ham savaş alanı uygulamalarıydı.
    Renkler Çin_Burma sahnesinde bulunan medium ve earth brown ile birlikte dark veya olive green'di. Özel paternlerin uygulandığı önemli örnekler: 4.Sentai'den damarla kaplanmış Ki-45 Nick, 61. Sentai'den zebra şeritleri bulunan Ki-49 Helen, İtalyan tipi kamuflaj ağı uygulanmış bazı Ki-34 Thora'lar ve Ki-109'lar ve Pasifik ormanları üzerinde görev yapan yılan kıvrımlı Ki-21 Sally. Nakliye uçağından avcılara tüm tiplerde benekli şemalar görülebilir. Birim ve tanımlama işaretleri (küçük şablonlar hariç) kamuflaj uygulandıktan sonra tekrar yapılmıştır.

TEK RENKTEN OLUŞAN ÜST YÜZEY ŞEMASI

   Bu şema, tüm üst yüzeye uygulanmış tek bir renkten oluşur. Genellikle kanatların hücum kenarlarını ve kuyrukları sarmalamıştır. Üst ve alt yüzey renkleri arasındaki bölümler yumuşak ve sert geçişlidir. Her ne kadar sınırlar nispeten yumuşak ve düz olsa da, Ki-102 Randy'de olduğu gibi bazı istisnaları dalgalıdır.
   Bu şema, 1942'li yıllarda Ki-43-Is'da üst yüzey rengi dark veya olive green olarak görülür. 1944 ve 1945 yıllarında , daha fonksiyonel ve düşük görünürlülüğe haiz renkler olan black green, deep olive green, olive brown-green ve red brown kullanılmıştır. Birkaç tip uçakta da dark violet-gray görülebilir (FS eşdeğeri yok, aynı zamanda brown-gray olarak da rapor edilmiştir).
   Bazıları dark veya medium gray (Mitsubishi Ki-67 Peggy'lerde gri varyasyonları kullanılmıştır) veya medium blue (20.Sentai'den Ki-43 Oscar ve 49. IFC-Independent Flying Company-'denKi-51 Sonia). Alt bölüm renkleri light gray, light gray-green, natural metal veya bazı durumlarda pale blue-gray olarak kalmıştır. 
   Çoğu üretici için bu renk şeması standart teslimat uygulaması olmuştur. Örneğin Nakajima, Oscar ve Frank'leri 1944'lü yılların sonlarında khaki-drab brown rengine boyamaya başlamıştır. Savaşın ikinci yarısından sonra bazı eğitim uçaklarında orjinal orange-red üzerine acelece uygulanmış olive green üst yüzey rengi görülebilir.

METAL RENK

   Boyanmamış gövdeler 1941 ve 1943 arasında yaygındı. Nakajima ilk Ki-43, Ki-44, Ki-49 ve Ki-84'leri metal renkte teslim ederken Kawasaki bunu Ki-61 Tony ile takip etti. Sadece Hinomaru, siyah antiglare paneller, yürüme bantları ve ID şeritler teslimattan önce boyanmıştı. 
   Kumaş kaplı kontrol yüzeyleri, aluminyum cila veya yaygın olarak light gray-green ile boyanmıştı. Uçaklar teslim edildikten sonra benekli kamuflaj şemaları metal rengi üzerine uygulandı. 1944 yılı ile birlikte tek renkli üst yüzey kamuflaj şeması, alt kısmı metal renkte bırakılmak suretiyle fabrikalarda uygulanmaya başladı. Hemen hemen tüm Ki-100'ler, özellikle Ki-21 Sally ve Ki-54 Hickory bu şekilde teslim edildi.

DİĞER RENK DETAYLARI

   Hinomaru ile ilgili olarak; ölçüsü, yeri, rengi ve beyaz çerçevenin kullanımı konusunda birçok karmaşa vardır. Hinomaru'nun ölçüsü ve yeri uçağın tip ve modeline göre farklılık gösterir. 1937'den önce ve 1941'den sonra bu işaret oğun olarak uçağın 6 yerinde (kanat alt ve üst yanının her iki tarafında ve gövdenin her iki yanında) bulunuyordu. 1937 ve 1942'nin ilk zamanları arasında gövdedeki Hinomaru neredeyse hiç bir uçakta yoktu. 
   Rengi ile ilgili olarak tek bir ton olduğuna dair spekülasyonlar vardır (FS 31105 veya FS 31136'ya yakın). Üst yüzeydeki daha açık, solmuş, aşınmış mat renk, gövde altındaki Hinomaru'nun neden daha canlı ve göze çarpıcı olduğunu açıklar. Koyu renkli veya buna yakın bir kamuflaj üzerine uygulandığında daha koyu renkte de görülebilir. 
   Beyaz zemin ve çerçeve kullanımı ise başka bir karmaşadır. Kanattaki Hinomaru, erken dönem boyamalarda genelde beyaz çerçevesiz kalmıştır. Bununla birlikte 1943 ortalarında 75 mm'lik beyaz çerçeve görülmeye başlamıştır. 
   Gövdedeki çerçeveli Hinomaru, sarı kanat ID şeritlerinin standardizasyonu ile rastlaşır ama uygulama, kamuflaj şeması, üretici ve uçağın tipine göre farklılık gösterir. Örneğin metal, light gray/gray-green veya orange-red rengindeki uçaklarda daha az çerçeveye sahip Hinomaru vardır. Birçok Ki-27 Nate ve Ki-67 Peggy çerçevelenmeden teslim edilmiştir. Kanat altlarında çerçeveli Hinomaru kullanımı daha seyrektir. 
   Savaşın sonlarına doğru beyaz çerçeve üzerini dark green veya black ile boyayıp kapatmak donanmada pek sık olmakla birlikte hava kuvvetlerinde o kadar yoğun değildir.

KANAT TANIMLAMA İŞARETLERİ

   1942 yılının ortalarıyla birlikte, anakarada üslenmiş 244. ve 246. Sentai gruplarından Ki-27 Nate'ler, dost uçakları tarafından daha kolay tanımlanabilmeleri için, kanatların iç kısımlarındaki hücum kenarları parlak şeritlerle boyandı. Bu renk kırmızı olabilir. Değerlendirme amacıyla Japonya'ya gönderilen Bf 109E gibi yabancı uçaklarda da kırmızı tanımlama şeritleri mevcuttur.
   1943 yılının ortasında, hem Kraliyet Hava Kuvvetleri hem de donanma standart sarı şeritleri uyguladı. Neredeyse tüm uçaklara bu işaretler kondu. Bazı uçakların ( Ki-43, Ki-61 ve Ki-100) iniş takımı kapaklarının üzerine de bazı şeritler kondu. Renkleri ise pale yellow'dan yellow ochre'e farklılık gösterir. Üreticilerin tonları farklılık gösterebilir. Kawasaki'nin kullandığı sarı daha canlı iken Nakajima'nınki deep orange-yellow'du. Uzunlukları ise uygulandıkları uçağa göre değişiyordu. 

ANA KARA SAVUNMA BANTLARI

   1942 yılının başlarında anakarada görev yapan uçaklara, her iki kanat ve gövdenin iki yanına,Hinomaru'yu çevreleyen geniş beyaz bantlar sarıldı. Bu bantlar uçağın dost olarak tanımlanmasına yardımcı oldu. Bantların genişliği uçağa bağlıydı ve fotoğraflar bazan bunların ham şekilde uygulandığını gösteriyor. 47. Sentai ve bazı uçuş okulları sarı bantlar kullanmıştır ama bu uygulama pek de yaygın değildir.

SİYAH MOTOR KAPAKLARI VE ANTIGLARE PANELLER

   Siyah renk, motor kapaklarına 1930 yılının başlarından itibaren uygulanmaya başladı. Çin gerilimi ve 2. Dünya Savaşı esnasında bunun kullanımı donanmadaki gibi yaygın değildi. Bu  eğitim uçakları (Ki-9 Spruce, Ki-17 Cedar ve Ki-55 Ida) ve bazı keşif uçaklarında (Ki-15 Bab ve Ki-76 Stella) yaygın olarak kullanılmıştır.
   Siyah antiglare paneller ise fabrikada yapıldı. Bazı kaynaklar Nakajima'nın siyahının bir parça mavi olduğunu ileri sürmüşlerdir. Ama ne olursa olsun orjinal renk, ısı ve hava şartları sebebi ile kısa sürede renk değiştirerek gray-black'e dönmüştür.
   Bu paneller tipik olarak uçağın burnu boyunca kanopi önüne uygulanmıştır. Çift motorlu uçaklarda ise bu uygulama genelde motorun gövdeye bakan iç kısmına doğru yapılmıştır. Bazı uçaklarda (özellikle Ki-27 Nate, Ki-43-III Oscar, Ki-45 Nick ve Ki-48 Lily) bu paneller yoktur. 
   1943 yılından sonra tek renk üst yüzey kamuflaj şemasını daha yaygın şekilde kullanılmasıyla birlikte bu panellerin kullanımı azalmıştır.

PERVANELER

   1942'ye kadar pervane bıçaklarının ön yüzü genelde cilalı metaldi. Ayrıca burada 50 mm genişliğinde ve uçlardan 50 mm mesafede kırmızı uyarı bantları mevcuttu. Pervanelerin arkaları mat siyahtı ve herhangi bir işaret de yoktu.
   1942 yılından itibaren pervanelerin genel rengi olarak red-brown daha yaygın olarak kullanılmaya başladı. Uyarı bantları ise kırmızı yerine sarıdır ve bazan pervanenin arkasında da yer alır. Bundan kısa bir süre sonra bazı pervanelerin tüm uçları her iki taraftan da sarıya boyandı. 1943'den sonra Nakajima'nın bazı uçaklarının (Ki-43-III Oscar ve Ki-84 Frank gibi) pervaneleri deep green (FS 34128'e yakın) ve pervane uçları da sarıydı.
   Spinner ise üç standartta boyanmıştır: uçağın dış rengine uıygun olarak; tamamı red brown; ya da tüm spinner veya bir parçası Chutai (bölük) renklerine: Beyaz= 1.bölük, kırmızı= 2.bölük, sarı= 3.bölük, yeşil= 4.bölük, mavi=karargah

*   FS595b'deki ilk numara boyanın parlaklık seviyesi ( 1=parlak, 2=yarı parlak, 3=mat)
(1) Bu boya hem pervane, spinnerve antenlerde hem de astar olarak kullanılmıştır.

Fine Scale Modeler Magazine, Aralık 1998