İstikrarlı bir şekilde yüksek kalitede ölçekli model yapmanın tek yolu airbrush kullanmaktır. Ancak satın alacağınız airbrusha karar vermek biraz zaman alır. Bununla birlikte kullanımını öğrenmek de zaman alıcı gibi görünebilir. Basit görüntüsüne rağmen, bir airbrush kullanmaya başladığınız andan itibaren ilk birkaç denemede sizi çıldırtıp şevkinizi kırabilir. Sakın vazgeçmeyin!

ÇALIŞMA SİSTEMİ:

   Airbrush küçük, minyatür bir boya tabancasıdır. Sıkıştırılmış, basınçlı hava bir emiş hareketi oluşturarak, boyayı boya kabından alıp boya memesi içinden dışarıya püskürtür. Boya, oluşan hava akımıyla birlikte tabancadan dışarı çıkar ve modelin yüzeyine doğru kısa bir yolculuk yapar. Boya memesi tabancadan çıkan boyanın miktarını kontrol eder. Ayrıca hava akışı da kontrol edilebilir. Oluşturulmak istenen boya paterni farklı mesafelerden istenen şekilde ayarlanabilir. 

AIRBRUSH TİPLERİ:

   Bu tip boya tabancaları iki özelliktedir: Tek hareketli (Single Action) ve çift hareketli (Double Action). Tek hareketlilerde tetik sadece hava akışını kontrol eder. Boya akışı ise memenin ayrıca ayarlanması suretiyle kontrol edilir. 
   Çoğu modelci bu tip tabanca ile başlangıç yapar. Daha ucuzdurlar, daha az parçası vardır, temizlenmesi daha kolaydır ve birçok genel boyama işi kolaylıkla yapılabilir. Tek dezavantajları ince hat detay boyamaları için elverişli olmamalarıdır. Her ne kadar sistemi basit olsa da genel işler yapılabilse de çift hareketliler gibi detay boyaması yapamazsınız. 
   Çift hareketli tabancalarda  hem hava akışını hem de boya akışını aynı anda kontrol altında tutabilirsiniz. Bu avantaj size boyama esnasında mükemmel bir esneklik sağlar. Tetiğe bastığınızda hava kanalı açılır, tetiği geriye doğru çektiğinizde ise boya akışı artar. 
   Çift hareketli tabancalarda boya ve hava memeleri birbirine paralel sayılır. Hava, boya memesinin ucu civarından çıkar. Burada boya iğnesi de tabancadan çıkan boyanın miktarını kontrol eder. Bu tip tabancalar daha ince detay boyamalarının yapılmasını sağlar. Böylece daha etkili faaliyetlerde bulunabilirsiniz. Ancak fiyat açısından daha pahalıdırlar. Diğer tipe göre daha komplike aletlerdir ve temizlenmesi de daha zordur. 

   Tabanca seçiminde en önemli adım ne tür bir boyama yapacağınıza karar vermektir. En pahalı ve en komplike tabanca her zaman için en iyi seçim olmayabilir. Örneğin eğer tek renkten oluşan bir sivil araç boyamayı planlıyorsanız size tek hareketli tabanca belki de yeterli olacaktır. Ama eğer 1/72 ölçekli bir Luftwaffe uçağı boyamayı planlıyorsanız sizin için gerekli olan ince uçlu, çift hareketli bir tabanca. Böylece karmaşık kamuflaj şemalarını dahi boyayabilirsiniz. Bu yüzden bir tabanca almadan önce en iyisi bir bilene danışmak olabilir.

HAVA KAYNAKLARI:

   Tüm tabancalar hava ile çalışır. Bunun için gerekli olan 15-30 psi arasında bir basınç. 
   Birçok tek hareketli tabanca başlangıç setleri içinde hazır hava tüpleri vardır. Bu tüplerin içinde 170 ile 450 gr arasında bir hava bulunur ki bu miktar orta ölçekli bir iki model için yeterlidir. Sessizlerdir ancak hem ayarlama imkanı çok kısıtlıdır hem de pahalıdırlar. Eğer sürekli olarak tabanca kullanacaksanız sizin için en iyisi bir kompresör almak.
   Çoğu modelci basit elektrik pistonlu veya diyaframlı hava kompresörleri arasında seçim yapar. Fiyat olarak daha caziplerdir ama daha fazla gürültü yaparlar. Ayrıca hava basıncı ayarlamasını da pek imkan vermezler.

 
   Daha gelişmiş kompresörlerde hava depoları vardır. Depodaki hava miktarı belli bir seviyenin altına indiğinde kompresör tekrar çalışır ve depoyu yeterli miktarda doldurarak durur. 
   Kompresörle tabanca arasına (kompresör üzerine) nem filtresi de takılabilir. Kompresör çalıştıkça bu filtre havadaki nemi emer ve nemin boyaya karışmasını engellemiş olur.
   Bazı modelciler de kompresöre alternatif olarak CO₂ tüpleri kullanırlar. Bunlar tamamen sessizlerdir ve hava ayarı da kolaylıkla yapılabilir. Aynı zamanda içlerindeki mevcut havada nem de bulunmadığından ayrıca nem filtresi takmaya da gerek yoktur. 25-30 kg civarında bir tüple yaklaşık 15-20 adet civarında model yapılabilir. Tekrar dolum maliyeti de o kadar yüksek değildir.                        
   CO2 tüplerinde müthiş bir basınç olduğu için bunları dikkatli bir şekilde muhafaza etmek gerekir. Tüpü aldığınız yere ne tip bir regülatör kullanacağınıza da mutlaka sorun. Size hem bu konuda hem de tüpü güvenli bir şekilde nasıl muhafaza edeceğinizi söyleyecektir. 

BOYA:

   Tabancalarda enamelden akriliğe hemen hemen her tipte boyayı kullanabilirsiniz. Seçtiğiniz boya tipinin önemi yok. Burada önemli olan boyanın tabancada kullanımı için uygun bir şekilde hazırlanmış olmasıdır. İlk olarak boyanın tamamıyla karıştığından emin olun. Boyayı, şişe tabanındaki boya pigmentleri iyice karışana kadar karıştırın.
   Hemen hemen her tip boyayı tabanca ile kullanabilmek için inceltmek gerekir. Çok fazla inceltilmiş boya da iyi sonuç vermeyebileceği için boyayı sadece ihtiyaç duyulduğu kadar inceltin. Boyayı asla kendi şişesinde veya kabında inceltmeyin. Mutlaka ayrı bir kaba alıp burada inceltin ve artan boyayı tekrar şişeye boşaltmayın. 

   Boyanın tabanca kullanımı için inceltilmesinde herhangi bir katı kural veya oran yoktur. İlk etapta boyanın süt kıvamında inceltilmesi iyi bir başlangıçtır ama boyanın markası ve tipine göre kendiniz için en iyi olanı, farklı oranları karıştırarak deneme yanılma yoluyla bulacaksınız. Eğer çok fazla tiner ilave edersiniz boya yüzeyi düzgün bir şekilde kapatmaz. Yeterince tiner koymazsanız da boyayı tabancadan düzgün bir şekilde atamazsınız. Genelde parlak boyalar mat boyalara nazaran daha fazla tinere ihtiyaç duyarlar. Bununla birlikte Testor Metalizer gibi bazı boyaları da hiç inceltmeye gerek yoktur. Bu tip boyalar iyice karıştırıldıktan sonra doğrudan şişeden tabancaya aktarılabilir. Ancak her ne olursa olsun üretici tavsiyelerini mutlaka okuyun ve boyayı kullanılmayan bir model üzerinde mutlaka deneyin.

BAŞLANGIÇ:

   Siz en iyisi şöyle yapın: Kullanacağınız boyayı ayrı bir kapta bir parça inceltin, tabancaya koyun ve tetiği çekin. 
   Boya tabancanın ucundan yüzeye doğru bir koni şeklinde form alır. Bu formun ölçüsü tabancanın ucuyla model yüzeyi arasında mesafeye göre artıp azalır. 
   Genel bir boyama için, örneğin bir astar veya genel renk uygulayacaksanız, 15-20 psi bir hava basıncı ile tabancayı modelden 8-15 cm mesafede tutun. Eğer tabanca yüzeye çok yakın olursa boya akar. Eğer çok uzaksa boya daha havadayken kurur ve modele düzgün bir şekilde yapışmaz. 
   Yumuşak ve düzenli atışlarla alıştırma yapıp modelin bir ucundan başlayarak diğer ucunda bitirin. Aksi takdirde tabancanın ucunda biriken boya bir anda modelin üzerine fışkırarak istenmeyen, sinir bozucu sonuçlara sebep olabilir. Boya modele ulaştığında hala ıslak olmalıdır. Mat boyalarda, boya yüzeye ulaştığında bir süre için hafif parlak bir şekilde görünecektir.

İLERİ SEVİYEDE TEKNİKLER:

   Temel boya uygulamasında artık usta olduysanız daha ileri seviyedeki teknikleri uygulamaya hazırsınız demektir. tabancayı modele 90^o açıyla tutarsanız nispeten yumuşak kenarlı, yuvarlak bir patern elde edersiniz. Eğer açıyı 45o olarak ayarlayıp tabancayı modele daha yakın mesafede tutarsanız o zaman da elips şekli elde edersiniz. Elipsin tabancaya yakın olan bölümü daha keskin kenarlı, uzak olan bölümü ise daha yumuşak kenarlıdır. Bu elips paterni üzerinde uzmanlaşmanız, yumuşak geçişli karmaşık kamuflaj şekillerinizi boyamanızdaki temel anahtar olacaktır. 
   Örneğin İkinci Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında Amerikan donanmasındaki Wildcat uçakları iki renkli boya şemasına sahiplerdi. Bu iki renk boya tabancası ile atılmıştı ve her iki renk de birbirlerinden yumuşak, soluk geçişli bir sınırla ayrılmışlardı. Ufak bir alıştırma ve tabancanızda birkaç ayarlama ile bu yumuşak geçiş efektini modelinizde uygulayabilirsiniz. Tabancayı modele yakın ve ucunu belli bir açıda tutarak sprey paterninin keskin kenarını kullanıp bu yumuşak geçişli kenarı boyayabilirsiniz. Bu teknikte uzmanlaşmak yoğun bir alıştırmayı gerektirebilir ama sonuçlar gerçekten harika olacaktır. 

ALIŞTIRMA:

   Gitar, birkaç telden oluşan basit bir müzik aletidir ve ayarlaması da çok kolaydır. Ama hiç kimse gitarı ilk eline aldığında bir gitar ustası gibi çalamaz. Tabanca da aynı bunun gibidir. Her ne kadar kutudan ilk çıktığında size basit bir aletmiş gibi gelse de ilk denemeler umduğunuzdan daha fazla cesaret kırıcı olabilir. Tabancayla uygulayabileceğiniz farklı varyasyonlar mevcuttur. Sadece pratik yaparak her türlü ayarlamalar ve boya-tiner karışımları zamanla yerine oturacak ve siz de sonunda istediğiniz sonuçları alacaksınız. 

   Artık bir airbrush modelcisi olacağınız için, gözenekli veya kağıt yüzeyler yerine mutlaka eski, kullanmadığınız bir model üzerinde pratik yapın. Kullandığınız farklı boya karışım oranlarını ve hava basıncı miktarlarını iyice öğrenin. Ne kadar ince hat ve detay boyayabildiğinize dikkat edin.
   Her şey doğru bir şekilde ayarlandığında, daha az bir çabayla hatasız boyanmış modeller elde etmeye başlayacaksınız. 

Tabancaların temizliği

Kaynak: Fine Scale Modeler Şubat 1999