Planlama

   İyi bir gölge kutusu dioramasında en önemli unsur planlamadır. Sergilemek istediğiniz modellerin ölçek ve tiplerini, model etrafında istediğiniz boşluk miktarını, arka planı ve bitirdiğiniz dioramayı nerede sergileyeceğinizi dikkate almak durumundasınız.
  Eğer bir seri modelin sunumunu yapacaksanız hazırlayacağınız kutuların birbirine benzer olması gerekir. Aynı zamanda ucuz ve yapımı kolay olanları tercih edin. Ayrıca kutular bir kitaplığın içine yerleştirilebilecek ölçüde olmalıdır. Bir kitaplığı referans alarak yapacağınız gölge kutularının ölçülerine karar verin. Örneğin kutunun dış ölçüleri 50x30x30 cm olsun.

Kutu Yapımı

   Kutunun iç parçaları 2 adet 49x29 cm ölçüsünde alt ve üst çerçeve ile 2 adet 2,5x5 cm ölçüsündeki kilit yerlerinden oluşuyor (resim 1).
   Dış parçalar ise yanlar, üst, alt ve diorama tabanından oluşuyor. Bunları 1 cm kalınlığındaki tahtalardan yapabilirsiniz. Çünkü bunların hem işlemesi kolay hem de işin sonunda istediğiniz gibi boyayıp vernikleyebilirsiniz. Bu parçaları olması gerekenden 2-3 mm daha fazla kesin. Böylece hassas ölçülendirme için bunları sonradan rendeleyip zımparalayabilirsiniz.
   Öncelikle çerçeveleri monte edin. Bunları tutkalla yapıştırıp sunta vidası ile vidalayın. Delikleri ve karşılıklarını önceden açarsanız vida başları çıkıntı yapmaz. Çerçeveleri monte ederken köşe işkencesi kullanırsanız çerçevenin düzgün bir şekilde kalmasını sağlayabilirsiniz (resim 2).

                
   Çerçeveler bittikten sonra düz bir tezgah üzerinde çerçevenin yanlarını yapıştırın. Yan plakaları çerçeveye bir işkence veya kazancı mengenesi yardımıyla sabitleyip sunta vidası ile vidalayın. Sonra alt ve üst plakaları takın.
   Diorama tabanını yerine deneyin. Tabanın çerçeveden büyük olmaması gerekiyor. Eğer büyükse fazlalığı arka tarafından kesin.
   Kutunun her iki yanına monte edilmiş kapak mıknatısları, görüşü sağlayan ön çerçeveyi tutacak (resim 4). Yaklaşık 22 cm uzunluğundaki tahtaya testere ve ıskarpela yardımıyla mıknatıs yuvalarını açın (resim 5). Mıknatısları yuvanın içine monte edin. Böylece diorama tabanı ileri geri kaydırılabilir. Aynı zamanda arka plan resmi için de yeterince boşluk mevcuttur. Mıknatısları da yerine yapıştırıp birkaç vidayla sabitleyin (resim 6).

Boyama

   Dış kaplama tahtalarının kaba bir görünümü vardır. Bu yüzden bunların boyanıp kaplanması gerekir. Bunları ister boyayabilir, ister laminat veya ahşap verniği ile kaplayabilirsiniz.
   Bunları uygulamadan önce tüm vida deliklerini ve boşlukları macunla doldurun. Macunlar kuruduktan sonra yüzeyi hafifçe zımparalayın (resim 7).
   Yüzeyi zımpara tozlarından arındırdıktan sonra yüzeyi mat siyah bir boyayla astarlayın. Sonra yüzey düzeltici bir boya ile tekrar ince bir kat boya atın (resim 8). Bu işlem dış yüzeydeki tüm düzensizlikleri örter. Tamamen kuruduktan sonra yarı parlak bir siyah boyayla tüm yüzeyi iki kat boyayın.

Işıklandırma

   Işıklandırma için 15-20 cm uzunluğunda bir florosan lamba, balans, starter, yeterli miktarda kablo ve fiş gibi malzemeler ihtiyaç var (resim 9).
   Öncelikle 15x5x0,50 cm kalınlığında ahşap bir kaide kesin. Bu bize soketler takıldıktan sonra altına kabloların yerleştirileceği boşluğu sağlar. Bu kaideyi kutunun arkasına, üst çerçeveye 3x3 cm mesafede ortalayın ve yerine sabitleyin. Kaidenin ısıya maruz kalmaması ve ışık yansıtıcısı için buraya alüminyum bir parça yerleştirebilirsiniz (resim 10). Işık soketlerini küçük sac vidalarıyla yerlerine takın.
   Starter ve balastı kutu içine çerçevenin dibine yerleştirin. Ahşap ve balast arasında bir ısı kalkanı olsun diye metal bir kaplama kullanabilirsiniz. Kutunun arkasında, alt çerçevenin 5 cm ve köşeden 3 cm içeride elektrik kablolarının geçebileceği bir delik delin. Resim 11'deki diyagrama göre tesisatı düzenleyin. Kabloları, köşelerde gergin olacak şekilde alt ve üst çerçeve boyunca yerleştirin. Tüm tesisat işi bittiğinde kabloları ufak kroşelerle yerlerine sabitleyin (resim 12). Kablolara uygun yer sağlamak için diorama kaidesinde ve arka zeminde çentikler açmanız gerekir. Son olarak kutunun dışına (ulaşması kolay bir yer olsun) aç/kapa bir anahtar koyun.

Donanım

   Kutuyu tamamlamak için 4 adet mıknatıslı dolap kilidi, 2 adet hizalama çubuğu, 4 adet lastik ayak, cam, muhafaza mandalı ve bir resim çerçevesi gerekli.
   Lastik ayakları alt çerçevenin köşelerine vidalayın. Sonra mıknatıslı kilitleri önceden hazırlanan yuvalarına takın. Hizalama pinlerini, kutunun öndeki kenarlarına, kutunun alt ve üst arasındaki orta bölüme yerleştirin. Bu pinler çerçevenin takılmasını kolaylaştırır.

Çerçeve

   Resim çerçevesi size dioramaya düzenli bir bakış olanağı sunar. Eğer çerçeve kesme makinesinde ustaysanız kendi çerçevenizi yapabilirsiniz. Aksi takdirde mağazalardan hazır bir çerçeve temin edin.
   Çerçeveniz, kutunun ön tarafının tüm kenarlarını örtecek şekilde olmalıdır. Böylece istenmeyen görüntüleri de kapatmış olursunuz. Eğer kullandığını çerçeve iç donanımı örtecek şekilde yeterince geniş değilse bunun çerçevenin oluklarına uyacak şekilde halıların kaymasını önleyen bantlardan kullanabilirsiniz (resim 13). Bu bantlar, çerçevenin arkasına vidalanmış 4 adet tutma pini ile birlikte camı tutar. Camı aynı zamanda diğer cam kıskaçları ile de tutturabilirsiniz.
   Donanımı ilave et6meden önce çerçevenin arkasını siyaha boyayın. Çerçeveyi açıklığa dikkatlice hizalayın ve mıknatıs yerlerini işaretleyin. Plakayı çerçeveye takın, sonra hizalama pini deliklerinin yerlerini belirleyin. Delikleri kutu yanlarına ve çerçeveye delin. Pinleri yerine takın ve çerçevenin kutuya hizalanıp hizalanmadığını test edin (resim 14).

Arka Plan

   Arka zemin, oluşturduğunuz diorama sahnesinin yaratıcı bir ifadesidir. Bu zemin iki parçadır: Birisi gökyüzü, diğeri ise kutunun arkasını çevreleyen kıvrımdır.
   Gökyüzünü de, köşesinden kabloların geçmesini sağlayacak olan boşluğu da açarak tabanla aynı ölçüde yapın. Aynı zamanda lamba tabanının geleceği yeri de kesin (resim 15).
   Kıvrımı da kutuya tam uyacak ve gökyüzüne karşılık gelecek şekilde kesin. Diorama tabanı ile arka zemin arasında yaklaşık 5 mm boşluk bırakın (resim 16).

   Kutunun altını üstüne çevirin ve arka zemin parçalarını yerlerine vida ile sabitleyin. Arka zemini taktıktan sonra kideyi kutunun içine kaydırın ve her şeyin yerli yerine oturup oturmadığını kontrol edin.
   Artık diorama zeminini oluşturan parçaları ilave edebilirsiniz (resim 17, 18, 19). Arka zeminde hangi parçaların görüneceğine karar verin. Görünmeyen yerleri boyamaya gerek yok (resim 20, 21). Arka zemin için yağlı boya resimleri de kullanabilirsiniz.

   Arka zemin ve diorama tamamlandıktan sonra kaideyi yerine yerleştirin ve çerçeveyi de kutunun önüne takın.
   Burada sadece bu işin temeli anlatılmıştır. Burada anlatılanları siz kendinize göre modifiye edebilir, değiştirebilir, genişletebilir veya küçültebilirsiniz.

Kaynak: Fine Scale Modeler, Ocak 1999